‘Wat doe jij nou, Merel? Waarom doe je de lichten uit?’ Verbaast kijkt Merel’s moeder haar dochter aan. Merel loopt door de kamer, plaatst her en der een kaars en doet de lampen uit. ‘Het is Earth Hour,’ zegt ze. ‘Sorry?’ Haar moeder kijkt haar niet begrijpend aan. ‘Je weet wel, ik heb er pas een folder over op tafel gelegd. Het is iets georganiseerd door het Wereld Natuur Fonds. Ze vragen mensen om vanavond een uur lang de lampen en elektriciteit uit te doen. Om zo stil te staan bij de vele energie die we gebruiken met alle lampen en elektrische apparaten. En de gevolgen die dat het op het klimaat heeft.’ ‘Ah, vandaar dat verschillende restaurants in de binnenstad folders hadden opgehangen over dineren bij kaarslicht, vanavond. Het is maar goed dat we nog kaarsen in huis hadden.’ Inderdaad, zonder elektriciteit, kaarsen of een vuurtje en wat hout, houdt het voor ons qua verlichting snel op. Zijn er andere manieren te bedenken waarmee we voor verlichten kunnen zorgen?

In de natuur zijn verschillende dieren te vinden die hun eigen verlichtingsysteem bij zich hebben. Uiteraard zonder batterijen of elektriciteitsaansluiting. We hebben het dan over bioluminescentie. Denk maar aan glimwormen, lampionvissen, verschillende kwalsoorten en diverse inktvissen. Maar ook de lantaarnzwam, honingzwam en plankton kunnen licht uitstralen. Ze gebruiken dit om voedsel te lokken, om vijanden af te schrikken of te communiceren met soortgenoten.

Sommige organisme stralen geel licht uit, andere groen, blauw, paars of roze. Je kunt het zo gek niet bedenken. Hoe maken ze dit licht? Laten we eens kijken naar glimworpen. Met hun lampje ter grootte van een luciferkopje stralen ze geel-groen licht uit wanneer het pigment, luciferine dat ze in hun lijf hebben, in aanraking komt met zuurstof, energie en het enzym luciferase. Glimwormen zijn grofweg 25 millimeter en lokken met het licht voedsel naar zich toe. De kleur van het licht wordt bepaald door het desbetreffende enzym.

Ok, maar wat gebeurt er dan wanneer ze vliegjes naar zich toe hebben gelokt? Dan hengelen ze die binnen. Sorry? Ja, een glimworm leeft in een transparante tube die ze als hangmat gebruiken. Om eten te vangen maken ze kleverige draden die op verschillende plekken aan de onderkant van de tube hangen. Vliegen die op het licht afkomen en te dichtbij komen, blijven er aan plakken. Vervolgens slurpt de glimworm de draad op met vlieg en al. De buit is binnen en het materiaal om weer een nieuwe draad van te maken ook.

Het bijzondere aan de manier waarop dit licht wordt gemaakt is dat het heel efficiënt is. Wanneer luciferace, luciferine, zuurstof en energie bij elkaar komen wordt 99% van de chemische reactie die dan plaatsvindt omgezet in licht. Slechts 1% wordt omgezet in warmte. Deze organismen gaan dus heel zuinig met hun energie om. Dat wordt nog eens benadrukt als je ziet dat ze hun licht ook kunnen dimmen. Wanneer ze veel honger hebben, dan laten ze hun licht voluit schijnen. Hebben ze niet al te lang geleden nog gegeten, dan dimmen ze het wat. Op die manier bewaren ze hun energie tot het moment dat de nood het hoogst is.

Om nu een groep vuurvliegen in huis te halen zodat we de lampen uit kunnen doen, klinkt niet zo zinnig. Het op een milieuvriendelijke manier nabootsen van het proces waarmee ze licht tot stand brengen, al een stuk slimmer. Op weg naar efficiëntere manier om licht te produceren.

Er is nog veel meer over licht te ontdekken. In een later blogbericht lees je er meer over.